Pustkowo i Dreżewo pętlą z Trzęsacza

Plan wycieczki

1. Wędrówkę zaczynamy na stacji Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej w Trzęsaczu. Wychodzimy z dworca, skręcamy w lewo w ul. Dworcową i następnie w prawo w ul. Pałacową, która doprowadzi nas do głównej drogi wojewódzkiej nr 102.
2. Skręcamy w lewo a następnie w prawo na główny deptak Trzęsacza, którym dochodzimy do ruin kościoła na klifie i platformy widokowej. Schodzimy na plażę i skręcamy w lewo, idąc w stronę Pustkowa.
3. Na wysokości Bałtyckiego Krzyża Nadziei schodzimy z plaży wejściem 29, mijamy plac przy krzyżu i skręcamy w prawo w ulicę Nadmorską, a później w prawo w ulicę Bałtycką, którą dochodzimy do drogi wojewódzkiej nr 102.
4. Przechodzimy na drugą stronę głównej drogi i kontynuujemy wędrówkę drogą gruntową najpierw przez las, później wśród pół aż do pałacu von Boninów w Dreżewie.
5. Za pałacem na rozdrożu skręcamy w lewo i idziemy drogą wzdłuż granicy parku dworskiego i dalej na północ, drogą wśród pól aż do ulicy Pałacowej w Trzęsaczu, która doprowadzi nas na stację kolei wąskotorowej, skąd zaczynaliśmy wędrówkę.

Atrakcje i walory krajobrazowe

1. Fenomen znikającej osady w Trzęsaczu – według historyków w XIV w. Trzęsacz był już bardzo dobrze prosperującą wioską rolniczo-rybacką, funkcjonował wtedy pod nazwami Hoff i Thom Have. Polska nazwa „Trzęsacz” wywodzi się od trzęsącej się pod naporem morskich fal ziemi. W XV wieku mieszkańcy uznali, że stojący na wzgórzu w centrum wsi drewniany kościół jest za mały i przystąpiono do budowy okazałej kamiennej świątyni. Gotycki kościół stanął 1800 m od brzegu morza. Ale siła natury była zbyt wielka, morze nieustępliwie zabierało kolejne metry i budynki. W 1750 r. fale morskie sięgały już cmentarza w odległości 58 metrów od świątyni. Wyrzucały na brzeg kości ludzi i fragmenty wymytych z gruntu trumien. Mieszkańcy do dziś nazywają to miejsce tonią umarłych. Dzisiaj Trzęsacz jest popularną wakacyjną destynacją, małą przytulną wioską z szeroką plażą. To właśnie tutaj miała miejsce pierwsza na naszym wybrzeżu, odnotowana w historii, kąpiel dla zdrowia w Bałtyku. Była tak wielkim wydarzeniem, że opowieść o niej zapisano w księdze parafialnej.
2. Nadmorska Kolej Wąskotorowa - to jedna z 3 czynnych publicznych kolei wąskotorowych w Polsce, wykorzystujących rozstaw szyn o szerokości 1000 mm. Jedyna, która posiada w swoim taborze sprawną, ciągle jeszcze działającą lokomotywę parową. Kursuje na trasie Gryfice – Pogorzelica. Po raz pierwszy wyruszyła w trasę 1 lipca 1896 r., niestety po II wojnie transport kolejami wąskotorowymi powoli tracił na znaczeniu, w latach 90-tych PKP postanowiło sprzedać tabor. Najkorzystniejsza propozycja zakupu nadeszła z Kenii, ale na szczęście samorząd gminy Rewal podjął się rewitalizacji linii i, również dzięki dotacjom unijnym, przywrócił do funkcjonowania jedną z atrakcji turystycznych regionu.
3. Kościół pw. Miłosierdzia Bożego – jego budowę ukończono w 1880 r., kilka lat po zamknięciu świątyni niszczonej przez morze. Wzniesiono ją w modnym wtedy stylu architektonicznym – historycyzmie. Styl ten łączy w sobie elementy oraz detale minionych nurtów, przede wszystkim gotyku i romanizmu. Świątynia służyła ewangelikom do 1945 r. Wtedy powstał projekt rozbiórki, żeby pozyskać cegły na odbudowę Warszawy. Na szczęście kościół przetrwał. Od 2005 r. gości w swoich murach słynny festiwal organowy „Sacrum non profanum”. Elementem łączącym obydwie świątynie Trzęsacza jest barokowy ołtarz z pierwszej, zniszczonej świątyni, który znalazł schronienie w nowej.
4. Zespół pałacowo-folwarczny z XVIII w.  - wybudowany przez von Flemmingów w miejscu spalonej rezydencji. W 1667 roku urodził się tu najwybitniejszy przedstawiciel tego rodu - Jakub Henryk Flemming  – kawaler najwyższych odznaczeń państwowych Polski (Order Orła Białego), Danii (Order Słonia) oraz Rosji (Order św. Andrzeja Powołańca). Był Wielkim Koniuszym Litewskim, feldmarszałkiem oraz premierem saskim, członkiem Tajnej Rady Wojennej w Austrii, ministrem i głównym doradcą Augusta II Mocnego.
5. Południk 15. – co łączy Trzęsacz z Gorlitz, Libercem czy wulkanem Etna? Wszystkie te punkty leżą na linii 15 południka, wyznaczającego czas środkowoeuropejski.
6. Multimedialne Muzeum na Klifie -  otwarte w 2014 r. przez lokalnego krajoznawcę Władysława Jagiełłę jest miejscem, gdzie w bardzo ciekawy i przystępny sposób możemy poznać historię Trzęsacza, legendy z nim związane, stanąć dokładnie na linii 15 południka (dostaniemy świadectwo) i uczestniczyć w ostatnim nabożeństwie, jakie odbyło się w kościele św. Mikołaja 2 marca 1874 roku.
7. Ruiny kościoła św. Mikołaja – gdy zbudowano świątynię na początku XV w. stała ona na wzgórzu w centrum wioski, 1800 m od brzegu morskiego. Kiedy w 1874 roku odbywało się ostatnie nabożeństwo, mury kościoła od brzegu morskiego dzielił zaledwie metr. Był okazałą, gotycką świątynią. Służył najpierw katolikom, by po reformacji w 1534 przejść w ręce ewangelików. Kiedy ostatecznie zamknięto kościół, jego wyposażenie - renesansowe i barokowe ławy, pięknie zdobione stalle, ambona, chrzcielnica i ołtarz - trafiło m.in. do Kamienia Pomorskiego, Drezna i Rewala. W 1901 r. w morzu znika północna ściana świątyni, w 1930 roku stała już tylko ściana południowa, z południowo-zachodnim narożnikiem i przyporą oraz resztki prezbiterium. 1 lutego 1994 roku zagładzie ulega także część ściany południowej. Dzisiaj ruiny kościoła św. Mikołaja to jedyna tego typu atrakcja w Europie.
8. Wybrzeże klifowe i abrazja – typ wybrzeża zwanego również falezą tworzy się, kiedy fale podmywają brzeg u jego podstawy czyli poprzez działanie tzw. abrazji. W Trzęsaczu na przestrzeni stuleci próbowano przeciwdziałać niszczeniu wybrzeża poprzez sypanie wałów z kamienia u podstawy klifu, jednak dopiero metoda zaproponowana w 2001 r. przez firmę „Stabilizator” – tzw. technika gabionowa – okazała się skuteczna. Klif zabezpieczono 80-metrową opaską brzegową w postaci koszy siatkowych wypełnionych materiałem kamiennym, na których znalazły się materace z siatki wypełnione materiałem umożliwiającym zazielenienie tego obszaru. Wzmocniono również fundamenty pozostałej ściany kościoła.
9. Platforma widokowa – idealne miejsce do obserwacji zachodów słońca. Oddana w 2009 r. konstrukcja z żelbetu i stali o wysokości 20 m i długości 36 pozwala na zobaczenie ruin kościoła z nieco innej perspektywy.
10. Pustkowo – pierwszą wzmiankę o miejscowości można znaleźć w dokumentach kościelnych z 1159 r. Przez wieki mieszkali tu rybacy i rolnicy, a dziś słynie z szerokiej plaży i kameralnej atmosfery, ciszy i spokoju.
11. Bałtycki Krzyż Nadziei – jest repliką krzyża ze szczytu Giewontu, ale wysoki na 19 metrów i ważący 4,5 tony jest wyższy i cięższy od oryginału. Krzyż stanął w 2009 r. staraniem Katolickiego Stowarzyszenia Kolejarzy Polskich, którzy chcieli upamiętnić słowa Jana Pawła II o wietrze, który „…wieje od Bałtyku po gór szczyty – do krzyża na Giewoncie...”. Spod Bałtyckiego Krzyża Nadziei wyrusza motocyklowa pielgrzymka do Zakopanego, czyli “Od krzyża do krzyża”.
12. Park Przyjaciół Pustkowa – pełen przystrzyżonych krzewów, kwiatowych rabatek i klimatycznych alejek wśród drzew. Ciekawostką jest miejsce, gdzie kostka  brukowa ułożona jest na wzór układu słonecznego. Warto wybrać się tu również po zmroku, kiedy zapalone jest specjalne oświetlenie.
13. Pałac von Boninów – opuszczony dziś XIX-wieczny pałac z wieżą, blankami i ryzalitami w 1890 r. stał się świadkiem tragicznej historii miłosnej. Do Dreżewa przybyła z wizytą młoda Hiszpanka, Girona Eleonora de Val Florida, córka partnera handlowego właściciela pałacu. Zakochała się z wzajemnością w spadkobiercy rodu. Pech chciał, że w tym samym czasie do Dreżewa przybyła również narzeczona młodego von Bonina – francuska hrabianka Angelica Vermandois. Pewnej nocy w pałacu wybuchł pożar, Girona zginęła w płomieniach. Od tej chwili w pałacu i otaczającym go parku straszy Biała Dama.

Warianty i modyfikacje

1. Jeżeli nie chcemy iść plażą, możemy skorzystać ze ścieżki rowerowo-pieszej z Trzęsacza do Pustkowa biegnącej wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 102.
2. Jeżeli zatrzymujemy się w Rewalu, możemy do Trzęsacza dojechać kolejką wąskotorową lub dojść plażą albo ścieżką spacerową biegnącą górą klifu.
3. Wędrówkę można zacząć również w Dreżewie, dokąd dojeżdżamy kolejką wąskotorową i zakończyć w Trzęsaczu.

Wskazówki praktyczne

1. Do Trzęsacza możemy dojechać kolejką wąskotorową (aktualny rozkład jazdy na stronie kolej.rewal.pl) i busami lokalnych przewoźników. W sezonie letnim również autobusami firmy Flix Bus.
2. Działanie kolejki wąskotorowej zintegrowane jest z siecią wypożyczalni rowerów – Rewal Bike System. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednej z trzech miejscowości Gminy Rewal: Niechorzu, Pobierowie lub Rewalu, przejechanie zaplanowanej trasy na dwóch kółkach i powrót kolejką.
3. Samochód zostawić można na parkingu za Muzeum Multimedialnym.
4. W Trzęsaczu i Pustkowie w sezonie działają liczne punkty gastronomiczne, poza sezonem w Trzęsaczu działają dwie restauracje, godziny otwarcia najlepiej sprawdzać na bieżąco na stronach internetowych.
5. Odcinki trasy z Pustkowa do Dreżewa i z Dreżewa do Trzęsacza wiodą drogami gruntowymi.
6. Pałac von Boninów zobaczyć można tylko z zewnątrz, teren jest własnością prywatną.