Jaworowy Wierch pętlą z Twardoszyna przez Uhlisko

Plan wycieczki

1. Wycieczkę rozpoczynamy w centrum Twardoszyna, na parkingu pod sklepem nieopodal kościoła. Kierujemy się główną ulicą wzdłuż sąsiadującego z kościołem skweru. Po dwóch zakrętach odbijamy z głównej drogi w ulicę Pod Žiarcom. Ulica wkrótce przechodzi w szutrową, a następnie polną drogę, wyprowadzając nas w okolice wzniesienia Žiarec, na którym znajduje się charakterystyczny biały krzyż i punkt widokowy.
2. Z punktu widokowego wracamy na trasę trzymając się polnej drogi, docieramy na szczyt Borová, tu wiata oraz ławeczki. Z Borovej kontynuujemy wędrówkę polną drogą osiągając wzniesienie o nazwie Uhlisko z charakterystycznym masztem.
3. Ze szczytu Uhliska odbijamy w lewo w szlak czerwony (początkowo może być trudno widoczny w terenie). Po krótkim odcinku leśnym szlak wyprowadza nas na rozległe łąki nad Jeziorem Orawskim. Szlak z polnej drogi przechodzi w szutrową. W tym miejscu opuszczamy na chwilę szlak i trzymamy się tej drogi aż nad samo jezioro.
4. Po dotarciu do asfaltowej jezdni nad jeziorem skręcamy w lewo. Docieramy do zapory na Orawie i ponownie łączymy się z czerwonym szlakiem . Przekraczamy zaporę i skręcamy w lewo w kierunku Twardoszyna.
5. Przed nami najbardziej kłopotliwy i zarośnięty odcinek szlaku. Kawałek za przystankiem autobusowym skręcamy w prawo. W razie wątpliwości trzymamy się zasady, że trzeba wspiąć się pod górkę tuż pod linią energetyczną, szlak powinien nam się za chwilę ukazać, zobaczymy również czerwone oznaczenia . Po krótkim leśnym odcinku osiągamy polanę, gdzie skręcamy w lewo i łąkami docieramy do drogi szutrowej na wzniesieniu Krivina. Tutaj odbijamy w prawo w kierunku Magurki (wzgórze z bardzo dobrze widoczną z daleka wieżą).
6. Po około kilometrze drogi odbijamy w lewo i schodzimy w dół do miejscowości Horný Štefanov (Górny Szczepanów) na wysokości cmentarza i placu zabaw. Po dotarciu do tej miejscowości skręcamy w prawo i podążamy główną ulicą pod górę.
7. Skręcamy w lewo w ulicę o nazwie Zápotočná, która następnie wyprowadza nas na szutrową drogę, po chwili docieramy do zalesionego miejsca z altaną i ławeczkami.
8. Ruszamy dalej szutrową drogą pod górę, za plecami towarzyszą nam widoki na Jezioro Orawskie. Jest to najbardziej stromy odcinek naszej wędrówki. Po dłuższym podejściu polany przechodzą w las, nasza ścieżka krzyżuje się z szerszą drogą leśną, jednak nie skręcamy w nią tylko podążamy dalej prosto pod górkę.
9. Łączymy się z niebieskim szlakiem , skręcamy w lewo osiągając w ten sposób najwyższy punkt wycieczki - Jaworowy Wierch. Na szczycie wiata, poniżej tablica z opisem panoramy.
10. Trzymając się niebieskiego szlaku , schodzimy ze szczytu Jaworowego Wierchu aż do centrum Twardoszyna, zamykając pętlę.

Atrakcje i walory krajobrazowe

1. Łąki wokół Twardoszyna i okolicznych wsi są regularnie koszone i prowadzony na nich jest wypas krów. Efektem tego są przepiękne, otwarte widokowe przestrzenie. Na pierwszym etapie wędrówki towarzyszyć nam będą widoki na Skoruszyńskie Wierchy oraz Tatry Zachodnie, z najbardziej charakterystycznym szczytem Osobitej.
2. Szczególnie efektownie prezentuje się z trasy Jezioro Orawskie — rozległy zbiornik zaporowy na rzece Orawie, często nazywany Morzem Orawskim. Jego tafla tworzy szerokie, jasne tło dla Babiej Góry i pozostałych wzniesień Beskidu Żywieckiego, przez co panorama zyskuje niemal „nadmorski” charakter. Warto pamiętać, że pod spokojną powierzchnią jeziora kryje się historia dawnych orawskich osad, a najbardziej znaną pamiątką po tym świecie jest Slanicka Wyspa z kościołem i ekspozycją sztuki.
3. Widoki z Jaworowego Wierchu są najbardziej spektakularne. Widzimy Tatry Zachodnie (wprawne oko rozpozna Giewont), Góry Choczańskie z charakterystycznym Wielkim Choczem, w dalszej perspektywie możemy dostrzec grzbiet Tatr Niżnych. Na dodatek te przepiękne widoki towarzyszą nam podczas całego łagodnego zejścia do Twardoszyna. Poniżej szczytu warto zwrócić uwagę na tablicę informacyjną z opisem panoramy oraz ciekawostek na temat regionu.
4. Twardoszyn należy do historycznie najważniejszych miejscowości Orawy. Już w średniowieczu był ważnym punktem na szlaku handlowym, a w 1369 roku otrzymał przywileje królewskie. Mieszkańcy zajmowali się m.in. handlem solą sprowadzaną z Wieliczki, spławem po Orawie oraz handlem płótnem i suknem. Dziś najcenniejszym zabytkiem miasta jest drewniany kościół Wszystkich Świętych, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
5. Skalka przy niebieskim szlaku to niewielkie miejsce pielgrzymkowe. Jego początki sięgają około 1870 roku, kiedy z inicjatywy ówczesnego wójta wykuto w skale otwór pod kaplicę. Dziś Skalka jest spokojnym, nastrojowym przystankiem na trasie, przypominającym o religijnych tradycjach i lokalnej historii Orawy. Obok kaplicy znajduje się tablica informacyjna z opisem historii ziemiańskiego rodu „de Medvecze”.
6. Miłośnicy sztuki mogą odwiedzić także Galerię Marii Medveckiej, znajdującą się w części miasta Twardoszyn-Medvedzie. To stała ekspozycja Orawskiej Galerii, poświęcona jednej z najważniejszych słowackich malarek XX wieku, silnie związanej z Orawą. W galerii prezentowane są obrazy olejne i rysunki ukazujące różne etapy jej twórczości, w której ważne miejsce zajmowały krajobrazy, codzienność oraz ludzie regionu. Galeria mieści się w budynku dawnego domu rzemieślniczego o cechach klasycystycznych, otwartym jako przestrzeń wystawiennicza w 1979 roku.

Warianty i modyfikacje

1. Wędrówkę możemy wydłużyć o szczyt Magurki (towarzyszące nam od samego początku wzniesienie z charakterystyczną wieżą). W tym celu od Kriviny trzymamy się czerwonego szlaku . Szlak czerwony łączy się następnie z niebieskim , który doprowadza nas na Jaworowy Wierch.
2. Na Jaworowy Wierch możemy również dotrzeć trzymając się zielonego szlaku przez Horný Štefanov. W tym wariancie będziemy mieć trochę dłuższą trasę, więcej asfaltu, ominiemy otwarte tereny nad wsią oraz punkt z wiatą. W zamian podejście będzie mniej strome niż proponowane w głównym wariancie.
3. Jeżeli interesuje nas sam Jaworowy Wierch, możemy wejść na niego wariantem "tam i z powrotem" niebieskim szlakiem z Twardoszyna. Najbliższym szczytu miejscem do pozostawienia samochodu jest kapliczka przy skałce, tam kończy się asfalt i zaczyna droga szutrowa.

Wskazówki praktyczne

1. W Twardoszynie najlepiej zaparkować na dużym parkingu pod Lidlem w centrum miasta. Parkowanie pod sklepami w tej miejscowości jest bezpłatne.
2. Trasa prowadzi głównie szutrowymi i polnymi drogami, jest też trochę odcinków terenowych, przyda się wygodne obuwie turystyczne.
3. Szlaki naszej wycieczki są mało uczęszczane, trzeba się liczyć z koniecznością przedzierania się przez niewielkie chaszcze lub wysokie trawy. Pamiętajmy o ochronie przed kleszczami.
4. Zadbajmy również o ochronę przeciwsłoneczną, będziemy wędrować w większości otwartymi terenami.
5. W centrum Twardoszyna znajduje się sporo punktów gastronomicznych, z których możemy skorzystać po zakończeniu wycieczki. Z tego też powodu warto zaparkować pod Lidlem, tak będzie najwygodniej aby zostawić rzeczy i pójść coś zjeść.