Z Zieleńca na Orlicę i do Masarykovej chaty

Plan wycieczki

1. Startujemy z centrum Zieleńca przy schronisku PTTK „Orlica” - idziemy na północ szlakiem zielonym (który na początkowym odcinku trasy pokrywa się z czerwonym Głównym Szlakiem Sudeckim im. Mieczysława Orłowicza oraz tzw. Autostradą Sudecką, później odbija w lewo). Ten etap - wraz z łagodnym podejściem na grzbiet - powinien zmieścić się w 1 godz.
2. Zielony szlak nie prowadzi przez sam szczyt Orlicy, dlatego po dojściu do granicy państwa należy - celem dotarcia do wieży widokowej i obelisku - udać się ok. 200 m leśną przecinką w pobliżu linii granicznej w kierunku południowo-zachodnim.
3. Po zaliczeniu wieży oraz zdobyciu właściwego wierzchołka Orlicy z obeliskiem, przez ok. 4 km kontynuujemy wędrówkę czeskim grzbietowym szlakiem czerwonym w kierunku południowym. Początkowo odchodzi on nieco od granicy państwa na Polomský kopec (1051 m n.p.m.), potem zbliża się do niej ponownie, by w okolicach następnej kulminacji (Šerlich - 1027 m n.p.m.) zrównać się z przecinką graniczną.
4. Do Masarykovej chaty na południowych zboczach Šerlicha już tylko ok. 10 minut.
5. W dół do Zieleńca w niewiele ponad pół godziny sprowadzi nas niebieski szlak . Do punktu wyjścia przy schronisku PTTK „Orlica” mamy jeszcze ok. 1,5 km (w większości szosą) - towarzyszył nam będzie też czerwony Główny Szlak Sudecki.

Atrakcje i walory krajobrazowe

1. Zieleniec - założona na pocz. XVIII w., malowniczo położona wieś pastersko-leśna, dziś administracyjnie część Dusznik-Zdroju - to od lat mekka narciarzy (z racji północno-wschodniego nachylenia stoków i specyficznego mikroklimatu, śnieg utrzymywał się tu wyjątkowo długo nawet przed erą sztucznego naśnieżania).
2. Orlica (1084 m n.p.m.) jest najwyższym szczytem polskiej części Gór Orlickich i jako taka należy do Korony Gór Polski. W całym paśmie najwyższa jest Velká Deštná, (1115 m n.p.m.), znajdująca się już po stronie czeskiej.
3. 25-metrowa wieża na Orlicy (ok. 50 m od właściwego szczytu, z tarasem widokowym na wysokości prawie 18 m), otwarta w 2020, oferuje panoramy wielu sudeckich pasm po obu stronach granicy.
4. Obelisk na szczycie Orlicy (po czeskiej stronie) przypomina, że wśród zdobywców góry byli: w 1779 - cesarz Józef II, w 1800 - John Quincy Adams (ówczesny ambasador amerykański w Prusach, później prezydent USA), a w 1826 - Fryderyk Chopin.
5. Masarykova chata to czeskie schronisko zbudowane z latach 20. XX wieku, nazwane na cześć Tomáša Garrigue Masaryka (1850-1937) - ojca niepodległej Czechosłowacji i jej pierwszego prezydenta, który na terenie budynku i w jego obejściu jest też odpowiednio upamiętniony.
6. W centrum Zieleńca (w sąsiedztwie schroniska PTTK „Orlica”) znajduje się neoromański kamienny kościół św. Anny z pocz. XX w. - po zaliczeniu trasy warto zajrzeć nie tylko do urokliwej świątyni, lecz także na pobliski cmentarzyk.

Warianty i modyfikacje

1. Opcja dla leniwych - wyciągiem krzesełkowym/gondolowym w górę i/lub w dół. Spośród licznych wyciągów Zieleńca, których głównym przeznaczeniem jest obsługa narciarzy, nawet poza sezonem białego szaleństwa codziennie przynajmniej jeden jest czynny! Wybrawszy tę „minimalistyczną” wersję unikniemy konieczności pokonywania przewyższeń. Wysiadając na stacji górnej znajdziemy się tuż przy granicy państwa (w pobliżu Šerlicha lub troszkę dalej na północ) i na Orlicę dotrzemy czeskim szlakiem czerwonym (opisanym w punkcie 3. trasy podstawowej, ale w przeciwnym kierunku). W przypadku chęci zjazdu w dół - z Masarykovej chaty wracamy pod wyciąg, zamiast schodzić pieszo niebieskim szlakiem.
2. Opcja dla miłośników przyrody - przedłużenie trasy o Torfowisko pod Zieleńcem. Po zejściu niebieskim szlakiem do „Autostrady Sudeckiej” jeszcze przed zamknięciem pętli przy schronisku PTTK „Orlica” spotykamy zielone znaki szlaku, którym zaczęliśmy trasę . Udajemy się za nimi w prawo i po ok. 3 km docieramy do naszego celu - rezerwatu torfowiskowego, największej osobliwości przyrodniczej Gór Bystrzyckich (powrót do Zieleńca tą samą drogą).
3. Opcja dla zdobywców Korony Sudetów Czeskich - po dotarciu do Masarykovej chaty kontynuujemy wędrówkę ok. 4 km czeskim grzbietowym szlakiem czerwonym na najwyższy szczyt całego pasma - Velká Deštná (końcówka na sam wierzchołek - szlak zielony ). Wieża widokowa (oddana w 2019) zapewni spektakularne panoramy! Powrót pod Masarykovą chatę tą samą trasą.
4. Opcja dla mega-ambitnych - najwyższe szczyty polskich części Gór Orlickich i Bystrzyckich na jednej wycieczce. Po zejściu niebieskim szlakiem do Zieleńca (jak w wariancie podstawowym) i spotkaniu z czerwonym Głównym Szlakiem Sudeckim , udajemy się tymże w prawo. Mamy przed sobą ponad 25 km dodatkowej wędrówki - najpierw szlakiem czerwonym (GSS) do Przełęczy Spalonej, potem kontynuację na Jagodną (977 m n.p.m., kolejna wieża widokowa!) szlakiem niebieskim . Wybierając tę wersję należy zaplanować nocleg na trasie (np. w Lasówce czy w schronisku PTTK „Jagodna” na Przełęczy Spalonej), bądź przygotować się na dwa samochody (jeden zostawiamy w Zieleńcu, drugi - na Przełęczy Spalonej, dokąd trzeba wrócić po zdobyciu Jagodnej).

Wskazówki praktyczne

1. Co prawda, Duszniki-Zdrój połączone są komunikacją publiczną z wieloma częściami Polski, ale dojazd do samego Zieleńca - dzielnicy odległej ok. 12 km od centrum - może już być problematyczny. W letnim sezonie wakacyjnym jedną z opcji jest kolejka turystyczna „Dusznicki express”, w sezonie narciarskim - SkiBusy. Dojazd własnym samochodem będzie najpewniejszym rozwiązaniem.
2. Zieleniec posiada bogatą ofertę noclegową i gastronomiczną (z oczywistych względów część obiektów czynna będzie jedynie w sezonie narciarskim).
3. Płaskie wierzchowiny Gór Orlickich (i równoległych do nich Gór Bystrzyckich) wręcz proszą się o rowerzystów. Na główny grzbiet rower możemy wwieźć całorocznym wyciągiem (poza sezonem narciarskim jeżdżą Gryglówka oraz Nartorama SkyWay Express), co czyni to pasmo przystępnym nawet dla cyklistów o nieco gorszej kondycji.
4. W Masarykovej chacie można płacić zarówno koronami, jak i złotówkami.
5. Ze względu na pobyt w pasie granicznym i poruszanie się także szlakami na terenie Republiki Czeskiej, bezwzględnie pamiętajmy o dokumentach tożsamości.