Las Grabiński z Iwonicza-Zdroju przez Cyrenajkę

Plan wycieczki

1. Wycieczkę zaczynamy w centrum Iwonicza-Zdroju. Do Lasu Grabińskiego będziemy wędrować ścieżką spacerową oznaczoną czerwono-białym kwadratem. Idziemy przez centrum uzdrowiska, następnie ulicami Kulczyńskiego i ks. J. Rąba. Minąwszy sanatorium „Wisła” opuszczamy drogę asfaltową. Idziemy delikatnie pod górę, w kierunku północnym. Przed nami najbardziej urokliwa część trasy. Ze ścieżki roztacza się rozległa panorama, m.in. na Pogórza Bukowskie i Jasielskie.
2. Dochodzimy do rozwidlenia dróg. W prawo odchodzi ścieżka do punktu widokowego na Cyrenajce (471 m n.p.m.). Warto w tym miejscu odbić ze szlaku i podejść około 10 minut na wierzchołek wzniesienia. Na Cyrenajkę prowadzi dobrze oznaczona ścieżka znaczona czerwono-białym kwadratem . Ze szczytu wracamy na szlak po własnych śladach.
3. Kontynuujemy wędrówkę ścieżką wśród łąk. W końcu dochodzimy do betonowej drogi, którą można zejść do Iwonicza. My natomiast w tym miejscu skręcamy w lewo, tak jak pokazuje drogowskaz: Las Grabiński / Pomnik pomordowanych.
4. Przechodzimy przez drewnianą bramę z napisem „Do pomnika”. Zagłębiamy się w las. Ścieżka prowadzi delikatnie w dół, na ostatnim odcinku zamontowano drewniane schodki i barierki. Przed nami pomnik upamiętniający partyzantów zamordowanych w tym miejscu w 1944 roku. Tu wiata odpoczynkowa, tablice informacyjne, ławeczki, poniżej pomnika – strumień.
5. Z Lasu Grabińskiego wracamy na szlak po własnych śladach. Na rozwidleniu nie skręcamy w prawo, tylko kontynuujemy wędrówkę na wprost, tak jak pokazuje drogowskaz: Iwonicz / cmentarz choleryczny.
6. Droga na tym odcinku wyłożona jest płytami betonowymi. Przed nami ładny widok na okolicę. W pewnym momencie mijamy odbicie do cmentarza cholerycznego. Jeśli chcemy odwiedzić to miejsce, należy skręcić w prawo i podejść około 200 metrów przez łąkę.
7. Po dojściu do głównej drogi w Iwoniczu skręcamy w lewo. Jeszcze kilkaset metrów i docieramy do kościoła pw. Wszystkich Świętych, gdzie kończymy wycieczkę. 

Atrakcje i walory krajobrazowe

1. Ścieżka „Do Lasu Grabińskiego” prowadzi z centrum Iwonicza-Zdroju do pomnika w Lesie Grabińskim, a następnie schodzi do Iwonicza. Trasa ma około 6,8 km długości i jest znaczona czerwono-białym kwadratem. W zdecydowanej większości wiedzie odkrytą przestrzenią. Po drodze mijamy skręt na górę Cyrenajkę, z której roztacza się ładny widok na okolicę. Schodząc do Iwonicza, możemy odwiedzić cmentarz choleryczny. Warto też zajrzeć do zabytkowego kościoła pw. Wszystkich Świętych w Iwoniczu – obiekt leży na podkarpackim Szlaku Architektury Drewnianej.
2. Cyrenajka (471 m n.p.m.) to mniej popularne wzniesienie położone w bliskim sąsiedztwie Iwonicza-Zdroju. Na wierzchołek wzgórza prowadzi łatwa, spacerowa ścieżka oznaczona czerwono-białym kwadratem. Z Cyrenajki, zwanej też Przyczką, roztacza się ładna panorama na okolicę. Na północy widać górę Ispak (482 m n.p.m.), na której jeszcze w latach siedemdziesiątych XX wieku prowadzona była działalność związana z wydobyciem ropy naftowej. Na wschodzie widać Las Piekliska z najwyższym wzniesieniem Piekliskami (481 m n.p.m.), nieco dalej Doły Jasielsko-Sanockie. Na południe od Pieklisk widnieją trzy zalesione wzgórza, są to: Góra Borowinowa, Sucha Góra oraz Mogiła nad Rymanowem-Zdrojem. Na południowym wschodzie roztacza się długi grzbiet Przymiarek, zwany często beskidzką „połoniną”. Na północy – na dalszym horyzoncie – widoczne są Pogórza Dynowskie i Strzyżowskie. Szczyt Cyrenajki jest skromnie zagospodarowany turystycznie, stoją tu: krzyż, kapliczka oraz ławeczka.
3. W Lesie Grabińskim znajduje się pomnik upamiętniający 72 żołnierzy Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich, zastrzelonych w tym miejscu 24 lipca 1944 roku. Wśród ofiar byli w większości mieszkańcy okolicznych miejscowości. Po zakończeniu II wojny światowej ciała ofiar ekshumowano i pochowano w Lubatowej oraz na starym i nowym cmentarzu w Iwoniczu. Pomnik poświęcony pamięci zamordowanych partyzantów postawiono w Lesie Grabińskim w 1947 roku. W 2015 roku z inicjatywy Stowarzyszenia „Ocalić od zapomnienia” uporządkowano teren w otoczeniu pomnika, zrobiono drewniane schody w lesie ułatwiające dojście do miejsca martyrologii, a także postawiono bramę przed wejściem do Lasu Grabińskiego.
4. Warto pospacerować po urokliwym uzdrowisku, jakim jest Iwonicz-Zdrój. Pierwsze wzmianki o leczniczych właściwościach iwonickich wód pochodzą z XVI wieku. Rozkwit miejscowości przypada na XIX wiek, za sprawą ówczesnych właścicieli – rodziny Załuskich. Powstały wówczas okazałe pensjonaty, drewniane wille w stylu szwajcarskim, zakład kąpielowy, pijalnia wód mineralnych, kaplica zdrojowa oraz łazienki. Dziś jest to znane w regionie uzdrowisko, którego największym bogactwem są wody mineralne. Warto zatem zajrzeć do pijalni wód mineralnych – budynek został przebudowany w latach dwudziestych XX wieku. Centralną częścią uzdrowiska jest park zdrojowy, nieco dalej usytuowana jest altana „Glorietka” oraz tężnia solankowa.

Warianty i modyfikacje

1. Warto odbić ze ścieżki, by odwiedzić cmentarz choleryczny w Iwoniczu. Skręt oznaczony jest drogowskazem, z głównej trasy musimy skręcić w prawo i przejść około 200 metrów przez łąkę. Jeśli na pastwisku pasą się krowy, droga może być zagrodzona. Na cmentarzu pochowano ofiary epidemii cholery z 1831 roku. Kolejne fale cholery przeszły przez okolicę w okresie Wiosny Ludów, a potem jeszcze w roku w 1873 roku, jednak nie jest pewne, czy zmarłych pochowano w zbiorowym kurhanie w tym właśnie miejscu, czy może w innym, którego lokalizacja nie jest znana. Cmentarze choleryczne są zazwyczaj miejscami zapomnianymi i nierzadko trudnymi do odnalezienia. Z obawy przed nawrotem zarazy nie były odwiedzane przez okoliczną ludność, rzadko stawiano tam nagrobki, lokalizację wskazywał tylko usypany kurhan z drewnianym krzyżem lub kapliczką. Dzięki inicjatywie Stowarzyszenia „Ocalić od zapomnienia” teren cmentarza cholerycznego w Iwoniczu został uporządkowany, zaś kamienny krzyż odrestaurowany. Odtworzono także listę zmarłych podczas epidemii w latach 1831, 1849 oraz 1873. Miejsce jest ogrodzone, na cmentarz prowadzi zadaszona brama.
2. Trasa nie zatacza pętli. Zatem jeśli nie chcemy wracać z Iwonicza do uzdrowiska komunikacją publiczną, to z Lasu Grabińskiego wróćmy do Iwonicza-Zdroju po własnych śladach.
3. Jeśli chcemy podejść do pomnika w Lesie Grabińskim (bez przechodzenia całej trasy), wędrówkę możemy rozpocząć w Iwoniczu. Ten odcinek o długości około 2 km prowadzi drogą wyłożoną betonowymi płytami. W tym wariancie samochód najlepiej zostawić na parkingu pod cmentarzem w Iwoniczu. 

Wskazówki praktyczne

1. Iwonicz-Zdrój jest dobrze skomunikowany z różnymi miastami. Do uzdrowiska kursują autobusy m.in. z: Krosna, Tarnowa, Krakowa, Katowic czy Warszawy. Wysiadamy w centrum uzdrowiska, na przystanku: Plac Oczki.
2. Samochód najlepiej zaparkować na parkingu za stacją paliw przy Alei Słonecznej, przy głównej drodze przez uzdrowisko. W słoneczne weekendy, w sezonie turystycznym, parking szybko się zapełnia. Parking jest płatny. Jeśli zechcemy podejść tylko do pomnika w Lesie Grabińskim, wówczas wycieczkę najlepiej rozpocząć w Iwoniczu. W tym wariancie samochód można zostawić na parkingu pod cmentarzem w Iwoniczu.
3. Pamiętajmy, że trasa nie zatacza pętli. Jeśli chcemy wrócić po samochód zostawiony w uzdrowisku, sprawdźmy przed wycieczką rozkłady autobusów kursujących między Iwoniczem i Iwoniczem-Zdrojem.
4. Trasa ma charakter bardziej spaceru niż górskiej wędrówki. Większość trasy wiedzie otwartą przestrzenią. Dobrym miejscem na odpoczynek jest wierzchołek Cyrenajki z ładnym widokiem na okolicę. Otoczenie pomnika w Lesie Grabińskim jest dobrze zagospodarowane turystycznie – znajdują się tu tablice informacyjne, ławeczki oraz obszerna wiata odpoczynkowa. To dobre miejsce, aby odpocząć w otoczeniu lasu. Nawierzchnia na szlaku to przede wszystkim polne ścieżki wśród łąk, bez większych przewyższeń. Zejście do pomnika wiedzie nieco stromiej w dół przez las, na tym odcinku zamontowano drewniane schodki. Ostatni fragment z Lasu Grabińskiego do Iwonicza prowadzi drogą wyłożoną płytami betonowymi. Na wędrówkę zabierzmy wygodne obuwie turystyczne.
5. W Iwoniczu-Zdroju znajdują się sklepy spożywcze, w których możemy zakupić prowiant na drogę, a także restauracje i kawiarnie. W Iwoniczu – na końcu naszej trasy – także znajduje się sklep spożywczy.