Rezerwat przyrody „Styr” – ścieżka przyrodniczo-edukacyjna

Plan wycieczki

1. Wycieczkę zaczynamy na parkingu przy drodze wojewódzkiej nr 975, naprzeciwko leśniczówki Bodzantówka w Bieśniku. To przełomowy fragment doliny Paleśnianki. Stoi tu tablica informacyjna poświęcona rezerwatowi Styr. Będziemy wędrować szlakiem zielonym , który na tym odcinku pokrywa się z oznaczeniami ścieżki przyrodniczo-edukacyjnej.
2. Przekraczamy mostek na Paleśniance i obok leśniczówki skręcamy w prawo. Przecinamy niewielką polanę, na której stoi wiata odpoczynkowa. Wkraczamy do lasu i na teren rezerwatu Styr. Podążając ścieżką edukacyjną, mijamy kolejne przystanki z opisem zróżnicowanych zbiorowisk leśnych rezerwatu. Rozpoczynamy podejście pod Styr Północny (460 m n.p.m.). Szlak omija wierzchołek od południa.
3. Następnie z niewielkiej przełączki między północnym i południowym wierzchołkiem Styru wędrujemy delikatnie w dół, cały czas lasem. Wychodzimy na polanę na granicy lasu w Olszowej – tu koniec ścieżki przyrodniczej oraz ładna panorama na okolicę. Przy drodze znajduje się skrzyżowanie szlaków zielonego i czarnego.
4. Z tego miejsca możemy powędrować dalej szlakiem zielonym przez Olszową w kierunku Suchej Góry lub szlakiem czarnym w stronę Jamnej (patrz: Warianty i modyfikacje). Możemy też wrócić na parking w Bieśniku po własnych śladach.

Atrakcje i walory krajobrazowe

1. Rezerwat przyrody „Styr” położony jest na terenie Pogórza Rożnowskiego, w granicach administracyjnych gminy Zakliczyn. Został założony w 1998 roku, w całości leży na terenie Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego. Ochroną objęto tu naturalne zbiorowiska leśne charakterystyczne dla Pogórza Karpackiego, a konkretnie lasy porastające masyw góry Styr. Istotnym elementem krajobrazu jest przepływająca w dolinie rzeka Paleśnianka, wraz z jej przełomowym odcinkiem, która rozdziela zalesiony grzbiet Mogiły (478 m n.p.m.) na zachodzie oraz Styru Północnego (460 m n.p.m.) na wschodzie. Ciekawostką są występujące w okolicy źródła wód mineralnych oraz nieczynny już kamieniołom Bodzantówka, w którym można zobaczyć odsłonięcie piaskowców godulskich. Na terenie rezerwatu występują zróżnicowane zbiorowiska leśne: w przeważającej większości żyzna buczyna karpacka, a także kwaśna buczyna górska, podgórski bór mieszany oraz las grądowy.
2. Ścieżka przyrodniczo-edukacyjna w rezerwacie „Styr” ma długość około 2,1 km i wiedzie wzdłuż zielonego szlaku prowadzącego z Gromnika do Czchowa. Ścieżka zaczyna się w pobliżu leśniczówki Bodzantówka w Bieśniku, a kończy na skraju lasu w Olszowej, na przecięciu z czarnym szlakiem. Na ścieżce zlokalizowano 8 przystanków, na których umieszczono informacje o różnych zbiorowiskach leśnych występujących w rezerwacie. Na końcu ścieżki – po wyjściu z lasu – znajduje się punkt widokowy w Olszowej, z którego roztacza się ładna panorama na okolicę. Widać stąd: Pogórze Rożnowskie z masywem Rosulca na czele, w oddali Beskid Wyspowy. Ścieżka omija obydwa wierzchołki Styru. Szczyt Styru Północnego (460 m n.p.m.) leży w samym środku rezerwatu, zaś Styr Południowy (469 m n.p.m.) na jego południowym krańcu.
3. Szlak zielony, którym będziemy wędrować, ma długość około 72 km. Zaczyna się w Tarnowie Koszycach, a kończy w Rajbrocie, prowadząc przez ciekawe krajoznawczo tereny Pogórza Ciężkowickiego i Pogórza Rożnowskiego. Na szlaku znajdują się m.in.: cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej, winnice pogórzańskie, źródła wód mineralnych w Polichtach, miejsca związane z działalnością partyzantów AK, rezerwat Styr, urokliwe miasteczko Czchów o średniowiecznym rodowodzie oraz liczne ciekawostki położone w paśmie Szpilówki  z najwyższą w regionie wieżą widokową. 

Warianty i modyfikacje

1. Warto wydłużyć wycieczkę i powędrować dalej zielonym szlakiem w kierunku Suchej Góry. Szlak po wyjściu z lasu wiedzie łagodnym grzbietem i jest bardzo ładny krajobrazowo. Odcinek ten prowadzi wąską, malowniczą drogą, a potem szutrówką, następnie schodzi do drogi prowadzącej ze Słonej do Jastrzębi. Ze szlaku roztacza się piękna panorama na okolicę: najbliżej widoczny jest masyw Rosulca, w dole – dolina Paleśnianki, w oddali Beskid Wyspowy. W weekend – w słoneczne dni – jest to popularny trakt spacerowy. Jeśli zdecydujemy się iść w stronę Suchej Góry, pamiętajmy, że między miejscowościami Bieśnik i Polichty nie kursuje komunikacja publiczna, zatem do samochodu musimy wrócić tą samą drogą.
2. Po przejściu ścieżki przyrodniczo-edukacyjnej, po wyjściu z lasu, warto skierować się na szlak czarny w kierunku Jamnej. Asfaltowa dróżka okrąża od południa wierzchołek Styru Południowego (469 m n.p.m.). W krajobrazie widoczny jest zalesiony masyw Mogiły. Po około 15 minutach marszu – na wysokości przysiółka Podlesie – natrafimy na wspaniały punkt widokowy, z którego roztacza się panorama na Pogórze Rożnowskie, Beskid Wyspowy, Beskid Sądecki, przy dobrej pogodzie widać też Tatry.
3. Jeśli nie chcemy wracać do samochodu tą samą drogą, czyli ścieżką przyrodniczą przez rezerwat Styr, to możemy zrobić trasę w formie pętli. Po wyjściu z lasu – na końcu ścieżki przyrodniczej w miejscowości Olszowa – przechodzimy przez polanę i skręcamy ostro w lewo na szeroki, leśny dukt. Idziemy bez szlaku, dość monotonnie szutrową drogą przez las. Po około 40 minutach marszu dochodzimy do drogi wojewódzkiej nr 975. Skręcamy w lewo. Z tego miejsca musimy podejść jeszcze około 2 km wzdłuż ruchliwej jezdni do parkingu pod leśniczówką w Bieśniku, skąd zaczynaliśmy wycieczkę. Marsz szosą nie należy do przyjemnych, zatem ten wariant jest mało atrakcyjną alternatywą. 

Wskazówki praktyczne

1. Parking dla turystów zmotoryzowanych znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 975, między Zakliczynem i Paleśnicą. Parkujemy na niewielkiej zatoczce przy szosie, na wysokości leśniczówki Bodzantówka w Bieśniku – w miejscu, gdzie znajduje się duża tablica informacyjna poświęcona rezerwatowi Styr. Zmieści się tu około 4-5 samochodów.
2. Trasa wiedzie lasem, łagodnie pofalowanym terenem, pośród zróżnicowanych zbiorowisk leśnych. Podejście pod górę Styr jest nieco bardziej strome. Po deszczu szlak bywa błotnisty. Na wędrówkę zabierzmy wygodne obuwie turystyczne.
3. Na początku ścieżki, przy zielonym szlaku, znajduje się duża wiata odpoczynkowa.
4. Trasa nie zatacza pętli, zatem na parking w Bieśniku musimy wrócić po własnych śladach.
5. Jeśli chcemy zjeść ciepły posiłek, warto rozważyć wizytę w pobliskim Zakliczynie.