Ścieżka przyrodnicza „Dąb Dominik”

Plan wycieczki

1. Wycieczkę zaczynamy w miejscowości Kolonia Łomnica, na dużym parkingu mieszczącym się przy drodze z Urszulina do Sosnowicy. Będziemy wędrować ścieżką znaczoną zielonym ukośnym paskiem na białym tle . Wpierw maszerujemy śródleśnym duktem, nieco dalej rozpościera się las grądowy. Po około 15 minutach marszu docieramy do miejsca, w którym rośnie sędziwy dąb „Dominik”.
2. Dalej idziemy przez las olsowy, mijając po drodze pszczelą chatkę – to barć, w której żyją pszczoły leśne.
3. Dochodzimy nad dawny brzeg Jeziora Moszne. Dalsza wędrówka przebiega po drewnianych pomostach. Wychodzimy na otwartą przestrzeń i wkraczamy na tak zwane torfowisko przejściowe. Dalej poznamy fragment torfowiska wysokiego zwanego mszarem. Wreszcie docieramy nad taflę Jeziora Moszne.
4. Z platformy widokowej na jeziorze wracamy na ścieżkę po własnych śladach. Dochodzimy do rozwidlenia i skręcamy w prawo. Stoi tu obszerna wiata odpoczynkowa.
5. Nieco dalej drogi się rozwidlają. Jeśli chcemy szybko wrócić na parking, to w tym miejscu możemy skręcić w lewo (patrz: Warianty i modyfikacje). My natomiast podążamy dalej ścieżką, tak jak pokazuje drogowskaz z napisem: Jamniki.
6. Czeka nas teraz wędrówka przez kładki na mokradłach. Za lasem brzozowym rośnie rozległy bór bagienny. Dalej – po wyjściu na otwartą przestrzeń – dochodzimy do torfowiska przejściowego.
7. Nieco dalej, po obu stronach pomostu, zobaczymy śródleśne oczka wodne – są to torfianki czyli zalane wodą wyrobiska, gdzie dawniej okoliczna ludność wydobywała torf w celach opałowych.
8. Dochodzimy do lasu mieszanego, w którym dominują: brzoza brodawkowata, olcha czarna i osika. Jeszcze chwila marszu i docieramy na skraj lasu. Przekraczamy granicę Poleskiego Parku Narodowego. Jesteśmy w miejscowości Jamniki.
9. Dochodzimy do drogi asfaltowej, skręcamy w lewo. Z tego miejsca czeka nas jeszcze około 1,5 km marszu na parking w Kolonii Łomnicy.

Atrakcje i walory przyrodnicze

1. Ścieżka przyrodnicza „Dąb Dominik” to pierwsza ścieżka dydaktyczna, która powstała na terenie Poleskiego Parku Narodowego i została udostępniona dla turystów. Rozpoczyna się w miejscowości Łomnica Kolonia, zaś kończy we wsi Jamniki. Ma długość około 3,5 km (w wersji skróconej: 2,5 km). Na trasie można zobaczyć: zarastające Jezioro Moszne oraz zróżnicowane zbiorowiska leśne, w tym przede wszystkim bór bagienny, ols kępowo-dolinkowy czy las grądowy. Ciekawostką na trasie są torfianki czyli miejsca, gdzie dawniej wydobywano torf. Ścieżka została bardzo starannie przygotowana. Na szlaku znajdują się drewniane kładki, pomosty, a także liczne tablice z opisem ciekawostek przyrodniczych. Ścieżka znaczona jest w terenie zielonym ukośnym paskiem na białym tle.
2. Tytułowy dąb „Dominik”, od którego wzięła nazwę ścieżka dydaktyczna, to ponad 300-letni dąb szypułkowy rosnący w środku lasu. Drzewo zostało nazwane na cześć prof. Dominika Fijałkowskiego – wybitnego badacza i popularyzatora ochrony przyrody Polesia i Lubelszczyzny – który już w 1959 roku proponował utworzenie parku narodowego w tym regionie. Był to pierwszy w Polsce projekt parku narodowego o charakterze wodno-torfowiskowym. Jednak plany te nie zostały wówczas zrealizowane. Z inicjatywy prof. Fijałkowskiego powstały potem cztery rezerwaty torfowiskowe: „Durne Bagno” (1966), „Jezioro Moszne” (1972), „Jezioro Długie” (1978), „Torfowisko Orłowskie” (1982).
3. Ols kępowo-dolinkowy, który rozciąga się za dębem „Dominikiem”, to bagienny zespół leśny zwany popularnie olszyną bagienną. Las ten rośnie na siedlisku mokrym, zagłębienia między drzewami są przez długi czas w roku zatopione. Rośnie tu olsza czarna, która świetnie radzi sobie na terenach podmokłych. Olsy porastają tereny torfowisk niskich. Płytkie wody lasów olsowych są schronieniem dla młodych żółwi błotnych.
4. Jezioro Moszne ma powierzchnię około 17 ha i głębokość sięgającą nawet do 17 metrów. Na tym odcinku ścieżka prowadzi drewnianym pomostem, który chroni torfowisko przed zadeptywaniem. Bez kładki nie moglibyśmy wędrować po bagnie. Brzegi jeziora pokrywa rozległy kożuch roślinności, nazywanej w miejscowej gwarze spleją. Możemy zaobserwować tu torfowisko przejściowe, dla którego charakterystyczne są takie rośliny jak wełnianka wąskolistna czy bagnica torfowa. Występują tu także dwa rzadkie w Polsce gatunki karłowatych wierzb: lapońska i borówkolistna. Ciekawostką na tym terenie jest występowanie roślin owadożernych, a konkretnie rosiczek. W wodach jeziorach można spotkać bardzo rzadki gatunek ryby – strzeblę przekopową zwaną też błotną, a także bardziej pospolite liny i szczupaki. Ptasimi bywalcami jeziora są: łabędź niemy, perkoz dwuczuby, czapla biała, czasem słychać też żurawie – symbol Poleskiego Parku Narodowego.
5. Kolejnym interesującym zbiorowiskiem leśnym, który napotkamy na ścieżce, jest bór bagienny porastający torfowisko wysokie. Jest to las sosnowy, w którym oprócz dominującej sosny występuje także brzoza omszona i brodawkowata. W runie spotkamy charakterystyczną borówkę bagienną, a także żurawinę błotną czy czernicę. Bogato występuje tu także wełnianka pochwowata – roślina zielna, która podczas owocowania w maju pokrywa torfowisko białym puchem.
6. Torfianki, które znajdują się na ostatnim etapie ścieżki przyrodniczej, to dawne wyrobiska po torfie, obecnie zalane wodą. Torf był wykorzystywany niegdyś przez miejscową ludność do celów opałowych. W dołach potorfowych żyje wiele gatunków zwierząt. Można tu spotkać żółwia błotnego, który w Polsce jest gatunkiem reliktowym. Warto wspomnieć, że na terenie Poleskiego Parku Narodowego populacja żółwia błotnego szacowana jest na około 250-300 osobników. 

Warianty i modyfikacje

1. Trasę można przejść w wariancie krótszym, nie przechodząc całej ścieżki przyrodniczej. W tym wariancie na wysokości przystanku nr 9 „Rozstaje” skręcamy w lewo, w kierunku południowym, tak jak pokazuje drogowskaz z napisem: parking w Kol. Łomnica. Wędrujemy około 500 metrów i docieramy do znanej nam już drogi leśnej z początku wycieczki. Skręcamy w prawo i śródleśną drogą dochodzimy na parking. Krótsza trasa o długości około 2,5 km to dobry wybór dla rodzin z dziećmi.
2. Na parking w Kolonii Łomnicy możemy wrócić także po własnych śladach, przemierzając ścieżkę przyrodniczą w odwrotnym kierunku. Wariant ten polecamy w upalne dni – wówczas w lesie można schronić się przed słońcem.

Wskazówki praktyczne

1. Ścieżka przyrodnicza „Dąb Dominik” rozpoczyna się w miejscowości Kolonia Łomnica, przy drodze prowadzącej z Urszulina w kierunku Sosnowicy. Duży parking znajduje się przy drodze asfaltowej, na początku ścieżki. Z parkingiem sąsiaduje dobrze zagospodarowana turystycznie polana z wiatą odpoczynkową, ławeczkami oraz toaletą. Na końcu ścieżki – w miejscowości Jamniki – nie ma wyznaczonego parkingu. Znajduje się tu tylko niewielka zatoczka autobusowa, z której można odebrać grupę turystów.
2. Wstęp na ścieżki przyrodnicze Poleskiego Parku Narodowego jest płatny. Bilety można kupić w Ośrodku Dydaktyczno-Administracyjnym w Urszulinie lub w Ośrodku Dydaktyczno-Muzealnym w Starym Załuczu w godzinach otwarcia tych placówek. Bilety można także nabyć online na platformie eparki.pl.
3. Wycieczka jest łatwa i nie powinna nastręczyć żadnych trudności. Trasa wiedzie pośród różnych typów ekosystemów torfowiskowych, przygotowano na niej drewniane kładki i pomosty. Pamiętajmy, żeby pod żadnym pozorem nie schodzić z kładek, gdyż teren jest bagienny.
4. Powrót drogą asfaltową z miejscowości Jamniki na parking w Kol. Łomnicy nie należy do najprzyjemniejszych, zwłaszcza w upalne dni. Warto jednak pamiętać, że ścieżka przyrodnicza ma sugerowany kierunek zwiedzania, którego dobrze jest przestrzegać.
5. Obszerna wiata odpoczynkowa znajduje się w pobliżu dziewiątego przystanku ścieżki dydaktycznej.
6. Na wędrówkę zabierzmy wygodne obuwie turystyczne. Przyda się także środek odstraszający komary, gdyż te owady bywają prawdziwą plagą w parku.
7. Na końcu ścieżki, po wyjściu z lasu – w miejscowości Jamniki – działa sezonowo Poleska Chatka. Jest to niewielki punkt z pamiątkami, w którym można zakupić domowe wypieki, lody i napoje.