Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Obóz powstańczy”

Plan wycieczki

1. Wycieczkę zaczynamy w miejscowości Lipniak. Będziemy wędrować ścieżką znaczoną zielonym ukośnym paskiem na białym tle . Z parkingu ruszamy na wschód, tak jak pokazuje drogowskaz z napisem: Wieża widokowa 1,8 km. Mijamy ostatnie zabudowania i wchodzimy do lasu.
2. Po około 700 metrach dochodzimy do rozwidlenia. Idziemy na wprost (nie skręcamy w tym miejscu w lewo). Mijamy różne zbiorowiska leśne. Wreszcie dochodzimy do czwartego przystanku ścieżki, gdzie stoi sędziwy „dąb powstańców”.
3. Wędrujemy leśną dróżką. Na tym odcinku możemy zaobserwować ols kępowo-dolinkowy – to bagienny zespół leśny zwany popularnie olszyną bagienną. Docieramy do kolejnego, piątego przystanku ścieżki o nazwie „Mogiłki”. Według tradycji ludowej i ustnych przekazów jest to miejsce zbiorowej mogiły powstańczej.
4. W połowie trasy zlokalizowano wieżę obserwacyjną, z której rozciąga się widok na tzw. Łąki Zienkowskie. Warto wejść na wieżę, by zobaczyć obszar dawnego torfowiska niskiego z ciekawą, zróżnicowaną roślinnością. Dalej wędrujemy groblą wzdłuż rowu melioracyjnego.
5. Na tym odcinku trasa prowadzi drewnianymi kładkami. Po lewej stronie rozciąga się las bagienny, zagłębienia między drzewami są przez prawie cały rok zalane wodą. To ols kępowo-dolinkowy. Nieco dalej – po prawej stronie – mijamy żeremia bobrowe.
6. Marsz drewnianymi kładkami dobiega końca. Dalej wędrujemy leśną drogą. Wreszcie docieramy do ostatniego przystanku ścieżki. Umieszczono tu tablicę, która opisuje życie obozu powstańczego pułkownika Karola Krysińskiego na Lipniaku. Obecnie teren ten porasta bór sosnowy z domieszką brzozy brodawkowatej i dębu.
7. Idziemy przez las jeszcze około 250 metrów. Dochodzimy do rozwidlenia. Tu skręcamy w prawo i znaną nam już drogą wracamy na parking, gdzie kończymy wycieczkę.

Atrakcje i walory przyrodnicze

1. Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Obóz powstańczy” ma około 4 km długości i jest znaczona w terenie zielonym ukośnym paskiem na białym tle. W całości wiedzie po terenie Poleskiego Parku Narodowego. Zaczyna się w miejscowości Lipniak. Podczas wędrówki można zapoznać się z historią Powstania Styczniowego oraz przyrodą Parku. Większa część trasy prowadzi lasem, w dalszej części przygotowano drewniane kładki na mokradłach. Warto wejść na wieżę obserwacyjną, z której roztacza się rozległy widok na kompleks Łąk Zienkowskich.
2. Na Lipniaku podczas Powstania Styczniowego stacjonował obóz powstańczy, w którym przebywało okresowo nawet 1000 osób. Obóz został założony przez podpułkownika Karola Krysińskiego i funkcjonował od czerwca 1863 do marca 1864 roku. W okresie największej aktywności dwa bataliony piechoty liczyły 900 osób (w ich skład wchodziły trzy kompanie strzelców oraz kompania kosynierów). Skład oddziału wzmocniony był 130 jeźdźcami. Życie obozowe miało swój rytm i specyfikę. Powstańcy spali w szałasach, biwakowali przy ognisku, codziennie odbywali ćwiczenia z bronią. Obóz został założony w lesie grądowym i był otoczony ze wszystkich stron bagnami. Prowadziły do niego dwie liche dróżki przez mokradła – od południa z Woli Wereszczyńskiej i od wschodu z Bud Wytyckich. Powstanie było ostatnim zrywem niepodległościowym przeciwko carskiej Rosji. W walkę zaangażowało się wielu ziemian z terenu Lubelszczyzny i Polesia, którzy nierzadko dowodzili oddziałami powstańczymi.
3. „Dąb powstańców” to czwarty przystanek ścieżki dydaktycznej. Jest to ciekawe, ale też mroczne miejsce, z którym wiążą się liczne miejscowe podania. Podobno podczas starcia oddziałów powstańczych Karola Krysińskiego z oddziałem kozaków jeden z jeźdźców kozackich zahaczył głową o konar dębu. Po tym wydarzeniu okolicę nazwano miejscem „gdzie kozak stracił głowę”.
4. „Mogiłki” to kolejne miejsce na ścieżce, w którym warto się na chwilę zatrzymać. Według przekazów mogła znajdować się tutaj zbiorowa mogiła powstańcza położona około kilometra za obozem na Lipniaku. Podczas badań archeologicznych w 2008 roku udało się zlokalizować fragmenty obwałowań ziemnych obozu powstańczego oraz ustalić prawdopodobne miejsce zbiorowej mogiły powstańczej. Badania sprzed dwudziestu lat nie przyniosły jednak ostatecznych odpowiedzi na pytanie o dokładną lokalizację grobu powstańców. Na ścieżce znajduje się symboliczne upamiętnienie tego miejsca.
5. Łąki Zienkowskie, które można oglądać z wieży widokowej zlokalizowanej na ścieżce, rozciągają się na obszarze około 1200 hektarów. Jest to teren dawnego torfowiska niskiego zmeliorowanego w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku. Zachowały się tu jeszcze rzadkie gatunki roślin torfowiskowych: kosaciec syberyjski, goryczka wąskolistna, kruszczyk błotny. Widzimy też zarośla wierzbowe zwane łozinami. Na bardziej podmokłym terenie występują szuwary turzycowe, zaś obszary niepodtopione porastają zespoły łąkowe.

Warianty i modyfikacje

1. Dla bardziej zaawansowanych turystów proponujemy połączenie ścieżki na Lipniaku z drugą ścieżką przyrodniczą. W tym wariancie przejdziemy dwie ścieżki dydaktyczne Poleskiego Parku Narodowego. Z parkingu w miejscowości Lipniak kierujemy się czarnym szlakiem, tak jak pokazuje drogowskaz z napisem: Ścieżka „Perehod”. Idziemy około 2,5 km przez łąki i groble, cały czas trzymając się czarnego szlaku. Wreszcie docieramy do ścieżki „Perehod” na granicy wsi Pieszowola, znaczonej w terenie zielonej ukośnym paskiem na białym tle. Ścieżka zatacza pętlę, zatem po jej przejściu wracamy na parking w Lipniaku czarnym szlakiem, po własnych śladach. Ścieżka „Perehod” ma charakter ornitologiczny i jest bardzo atrakcyjną propozycją dla miłośników ptaków. Wiedzie groblą pośród stawów. Na trasie znajdują się dwie wieże widokowe oraz schron ornitologiczny. Trasa łącząca dwie ścieżki przyrodnicze jest długa, zatem na jej przebycie należy zarezerwować około 5-6 godzin. 

Wskazówki praktyczne

1. Ścieżka przyrodniczo-historyczna „Obóz powstańczy” zaczyna się w miejscowości Lipniak, około 4 km na wschód od drogi łączącej Urszulin z Sosnowicą. Znajduje się tu duży parking dla turystów zmotoryzowanych, wiata odpoczynkowa, toaleta oraz węzeł szlaków.
2. Wstęp na ścieżki przyrodnicze Poleskiego Parku Narodowego jest płatny. Bilety można kupić w Ośrodku Dydaktyczno-Administracyjnym w Urszulinie lub w Ośrodku Dydaktyczno-Muzealnym w Starym Załuczu w godzinach otwarcia tych placówek. Bilety można także nabyć online na platformie eparki.pl.
3. Wycieczka jest łatwa i nie powinna nastręczyć żadnych trudności. Trasa ma charakter leśnego spaceru (wiedzie głównie lasem). Na krótkich odcinkach prowadzących przez tereny bagienne zamontowano drewniane kładki. Na ścieżce znajdują się tablice z opisem mijanych miejsc – warto przystanąć i poczytać o burzliwych czasach Powstania Styczniowego oraz o przyrodzie Parku.
4. Ścieżka jest mało uczęszczana i rzadziej wybierana niż inne ścieżki PPN. Może się zdarzyć, że podczas wędrówki nie spotkamy innych turystów. W zamian czeka na nas chmara komarów, zatem na wycieczkę zabierzmy środek odstraszający owady.
5. W miejscowości Lipniak nie ma sklepu, zatem przed wycieczką zadbajmy o prowiant i wodę na drogę.