Ścieżka przyrodnicza „Perehod”

Plan wycieczki

1. Wycieczkę zaczynamy około 1 km na południe od wsi Pieszowola. Będziemy wędrować ścieżką znaczoną zielonym ukośnym paskiem na białym tle . Z parkingu ruszamy na południe leśną drogą, mijamy po lewej stronie staw Piskornik, nieco dalej zarastający staw Graniczny.
2. Po opuszczeniu grobli stawu dochodzimy do wrzosowiska – to trzeci przystanek ścieżki dydaktycznej. Mijamy tzw. zimochowy czyli niewielkie stawy, które służą jako schronienie dla ryb w zimie. Wreszcie docieramy do stawu o nazwie Dziki, na którym spotkać można wiele gatunków ptaków wodno-błotnych.
3. Przy czwartym przystanku ścieżki odbijamy na północ i groblą dochodzimy do wieży widokowej i schronu obserwacyjnego. To świetne miejsce, by zrobić przerwę i poobserwować ptaki w ich naturalnym środowisku.
4. Wracamy na ścieżkę. Poruszamy się teraz południową groblą stawu Dziki. Po prawej stronie rozciąga się ładny widok na tzw. łąki zienkowskie. Docieramy do lasu zwanego grądem, w którym dominującymi gatunkami drzew są graby i dęby. Nieco dalej drzewostan ulega zmianie. Znajdujemy się w wilgotnym borze mieszanym dębowo-świerkowym.
5. Wychodzimy z lasu i poruszając się groblą, dochodzimy do wieży widokowej. Warto wejść na górę, by zobaczyć rozległy kompleks stawów pieszowolskich. Dalej grobla prowadzi nas do stawu Żabiego porośniętego trzcinowiskiem – to ostatni, dziewiąty przystanek ścieżki.
6. Idziemy prosto i docieramy do znanego nam już miejsca z początku naszej wędrówki. Skręcamy w prawo i po kilku minutach dochodzimy na parking, gdzie kończymy wycieczkę.

Atrakcje i walory przyrodnicze

1. Ścieżka przyrodnicza „Perehod” ma długość około 5 km i jest znaczona w terenie zielonym ukośnym paskiem na białym tle. W całości wiedzie po terenie Poleskiego Parku Narodowego. Na ścieżce wyznaczono dziewięć przystanków. Na trasie znajdują się tablice edukacyjne z opisem ciekawostek przyrodniczych, dwie wieże widokowe oraz schron ornitologiczny do obserwacji ptaków. Podczas wycieczki można poznać roślinność wodną, a także bogaty i zróżnicowany świat ptactwa wodno-błotnego. Ścieżka zatacza pętlę, jej początek znajduje się na południe od wsi Pieszowola. Trasa wiedzie groblami pośród stawów pieszowolskich, częściowo także lasem – jest to m.in. las grądowy oraz wilgotny bór mieszany dębowo-świerkowy. Interesujące na trasie jest wrzosowisko znajdujące się na południe od stawu Granicznego z dominującym wrzosem zwyczajnym. Przy odrobinie szczęścia na ścieżce można spotkać żółwia błotnego.
2. Stawy pieszowolskie to duży kompleks stawów, który zajmuje obecnie powierzchnię około 120 hektarów. W skład kompleksu wchodzi kilkanaście stawów o nazwach: Graniczny, Wyhary, Dziki, Duża Zośka, Mała Zośka, Górny Horodyszcz, Dolny Horodyszcz, Pyrchów, Podgrusze, Perehod, Żabi, Piskornik, Głęboki. Stawy zostały założone pod koniec XIX wieku przez ówczesnego właściciela Pieszowoli – szlachcica Krassowskiego. Po II wojnie światowej  utworzono na tym terenie Państwowe Gospodarstwo Rybackie, jednak stawy nie były należycie użytkowane (tylko najbardziej na północ zlokalizowany staw Głęboki napełniony był wodą). Dopiero w 1994 roku obszar stawów pieszowolskich włączono do powiększonego wówczas Poleskiego Parku Narodowego. Dzięki temu kompleks stawów został odnowiony, stając się rajem dla wielu gatunków ptaków, związanych zwłaszcza ze środowiskiem wodno-błotnym. W stawach żyją różne gatunki ryb, takie jak: lin, szczupak czy karaś pospolity.
3. Warto zaznaczyć, że ścieżka ma charakter ornitologiczny i spodoba się przede wszystkim miłośnikom ptaków. Środowisko stawów przyciąga różnorodne ptactwo. Wśród nich są m.in.:  łabędź niemy, czapla siwa, czapla biała, czapla nadobna, różne gatunki kaczek (w tym pływające – właściwe oraz nurkujące czyli grążyce), gęsi gęgawe, mewy, rybitwy. Na mokradłach i bagnach żyje kszyk – ptak o specyficznym głosie. Na łąkach możemy usłyszeć charakterystyczny głos derkacza. Na rozlewiskach zobaczyć można polującego orlika krzykliwego. W trzcinowisku porastającym staw Żabi mieszka bąk – ptak z rodziny czaplowatych, który wydaje charakterystyczny dźwięk podobny do dmuchania w butelkę. W środowisku leśnym – a konkretnie w wilgotnym borze mieszanym dębowo-świerkowym – mieszkają m.in. dzięcioł czarny i puszczyk.
4. Kiedy zjedziemy z drogi wojewódzkiej nr 819 w Pieszowoli na południe, aby dojechać na początek ścieżki, zwróćmy uwagę na krajobraz po obu stronach drogi. Po prawej stronie mijamy pozostałości parku dworskiego majątku Krassowskich. Rośnie tu kilka pomnikowych dębów szypułkowych. Wśród zabudowań wyróżnia się dawna powozownia z końca XIX wieku. Po dawnym dworze nie ma już śladu, na jego miejscu stoi budynek z czasów, kiedy funkcjonował tu PGR. Dalej droga wiedzie piękną aleją lipową. Cmentarz z kaplicą grobową Krassowskich znajduje się na północ od drogi nr 819 przy niebieskim szlaku prowadzącym z Pieszowoli w kierunku Sosnowicy. 

Warianty i modyfikacje

1. Ścieżkę dydaktyczną przecina szlak czarny biegnący z Pieszowoli w kierunku miejscowości Lipniak. Podążając tym szlakiem, mamy możliwość skrócić wędrówkę o około 1 km. Po wyjściu z parkingu trzymamy się cały czas szlaku czarnego, nie odbijamy w prawo na ścieżkę dydaktyczną. Na tym odcinku szlak wiedzie między stawami Granicznym i Wyhary. Po około 20 minutach marszu skręcamy w lewo, kierując się za oznaczeniami ścieżki przyrodniczej, którą podążamy do końca, zataczając krótszą pętlę.
2. Będąc w okolicy, warto zajrzeć do pobliskiej Sosnowicy. W miejscowości zachowała się część dawnego założenia dworsko-parkowego Sosnowskich. Większość zabudowań wraz z dworem została zniszczona w 1915 roku przez wojska rosyjskie. Do dziś zachowała się zabytkowa, barokowa oficyna dworska z II połowy XVIII wieku. W 1775 roku w sosnowickim dworze mieszkał młody Tadeusz Kościuszko, który objął posadę guwernera córek hetmana Józefa Sosnowskiego. Kościuszko zakochał się ze wzajemnością w Ludwice Sosnowskiej, jednak  ojciec dziewczyny kategorycznie sprzeciwił się planom zawarcia małżeństwa, wypowiadając słowa: „synagorlice nie dla wróbli, a córki magnackie nie dla drobnych szlachetków”. Aleją Kasztanową spod kościoła w Sosnowicy możemy dojść do niewielkiego parku – tu znajduje się romantyczny zakątek będący upamiętnieniem młodzieńczej miłości Tadeusza i Ludwiki. 

Wskazówki praktyczne

1. Ścieżka przyrodnicza  „Perehod” zaczyna się na południe od wsi Pieszowola. Aby dojechać na parking, musimy zjechać z drogi wojewódzkiej nr 819 w Pieszowoli, na wysokości przystanku autobusowego. Jedziemy jeszcze około 1 km drogą gruntową. Znajduje się tu duży parking, wiata odpoczynkowa, toaleta oraz mapka z przebiegiem ścieżki dydaktycznej.
2. Wstęp na ścieżki przyrodnicze Poleskiego Parku Narodowego jest płatny. Bilety najlepiej nabyć online na stronie eparki.pl. Bilety można także kupić w Ośrodku Dydaktyczno-Administracyjnym w Urszulinie.
3. Wycieczka jest łatwa i nie powinna nastręczyć żadnych trudności. Trasa ma charakter przyrodniczego spaceru. Na ścieżce znajdują się dwie wieże widokowe oraz schron ornitologiczny. Warto wziąć ze sobą lornetkę do obserwacji ptaków.
4. Trasa wiedzie groblami i leśnymi ścieżkami. Na wędrówkę zabierzmy wygodne obuwie turystyczne.